Maatschappelijke begeleiding: eerste hulp bij integratie

Asielzoekers die horen dat ze in Nederland mogen blijven, moeten in korte tijd van alles regelen. In onze complexe samenleving is dat allesbehalve gemakkelijk. Vrijwilligers van VluchtelingenWerk helpen hen daarbij.

Wel veilig, maar heel veel te regelen

Stel je voor: je moet halsoverkop je huis en land verlaten omdat je je leven niet veilig bent. Eenmaal in Nederland ben je veilig, maar je hebt niets. Er komt ontzettend veel regelwerk op je af. Je hebt een woning nodig, die moet worden ingericht. Gas, water en licht moeten worden aangevraagd, een bankrekening en verzekeringen afgesloten. Geen gemakkelijke zaken, zeker als je pas net begonnen bent met het leren van de Nederlandse taal en geen sociaal netwerk hebt om op terug te vallen.

  • Wat is maatschappelijke begeleiding?

    Maatschappelijke begeleiding is een verzamelterm, die neerkomt op ‘hulp bij integratie’ in verschillende vormen. Alle Nederlandse gemeenten zijn verplicht vluchtelingen maatschappelijke begeleiding aan te bieden. In de meeste gemeenten wordt deze begeleiding uitgevoerd door vrijwilligers van VluchtelingenWerk.

    Verschillen in begeleiding

    De invulling van de begeleiding verschilt nogal per gemeente. Zo wordt in de ene gemeente alleen hulp geboden bij het ‘eerste regelwerk’, zoals het inrichten van een woning en het afsluiten van verzekeringen, elektriciteit en gas. In de meeste andere gemeente worden vluchtelingen ook daarna intensief begeleid: bij het vinden van werk, het leren van de taal en het opbouwen van een sociaal netwerk, bijvoorbeeld.

    Zelfstandigheid bevorderen

    Maatschappelijke begeleiding is er altijd op gericht mensen zo snel mogelijk zelfstandig en onafhankelijk te maken. Hoe snel dat gaat, verschilt per persoon. De een leert de Nederlandse taal bijvoorbeeld sneller dan de ander, of maakt gemakkelijker vrienden. De lengte van de begeleidingsperiode is dan ook erg afhankelijk van de persoon in kwestie en de situatie waarin hij of zij zich bevindt.

  • Waarom is speciale begeleiding bij integratie nodig?

    Anders dan andere 'nieuwkomers' hebben vluchtelingen geen tijd om zich in hun land van herkomst voor te bereiden op hun vertrek. Zij vluchten vaak halsoverkop omdat hun leven in gevaar is, en hebben geen idee wat hun eindbestemming zal zijn. Zolang niet zeker is of ze in Nederland mogen blijven, mogen ze de taal niet leren en kunnen ze niet integreren.

    Steeds snellere huisvesting

    Door veranderde wetgeving gaat de huisvesting in een gemeente na afloop van de asielprocedure steeds sneller. Daardoor is er geen tijd om alvast de taal te leren of een netwerk op te bouwen in de asielzoekerscentra waar vluchtelingen tijdens hun procedure verblijven. Wanneer een vluchteling in een huis in een gemeente geplaatst wordt, moet hij dus van nul beginnen. Iemand die helpt informatie te verzamelen, formulieren in te vullen en zaken op een rijtje te zetten, is dan geen overbodige luxe.

    Complexe problematiek

    Behalve een gebrek aan taalkennis en een sociaal netwerk, spelen voor veel vluchtelingen andere complicerende factoren een rol. Zo hebben veel vluchtelingen last van stress of psychische problemen door wat ze hebben meegemaakt. Ook spelen cultuurverschillen en wantrouwen tegenover overheidsbeambten vaak een rol.

  • Wat moet een vluchteling zoal regelen als hij in Nederland aankomt?

    Een vluchteling die in Nederland aankomt, heeft meestal alles achter moeten laten: zijn hele familie en bezit. Hij moet dus vanaf nul beginnen en er komt heel wat op hem af.

    Wat moet hij zoal regelen, zodra hij een verblijfsvergunning heeft gekregen? Behoorlijk wat, zo leert deze checklist:

    • Burgerservicenummer aanvragen
    • Huurovereenkomst tekenen
    • Inschrijven bij gemeente/Burgerzaken /GBA
    • Regelen overname inboedel vorige bewoners
    • Woningstoffering en –inrichting aanschaffen (vaak met gemeentelijk startkrediet)
    • Aanmelden bij energiemaatschappij
    • Aanmelden waterleverancier
    • Telefoonaansluiting regelen
    • Kabelaansluiting regelen
    • Internetaansluiting regelen
    • Inkomen regelen
    • Bankrekening openen
    • Zorgverzekering afsluiten
    • Aanvullende zorgverzekeringen afsluiten
    • Zorgtoeslag regelen
    • Aansprakelijkheidsverzekering afsluiten
    • Inboedel- en brandverzekering afsluiten
    • Huurtoeslag regelen
    • Huisarts zoeken
    • DigiD aanvragen
    • Tandarts zoeken
    • Apotheek zoeken
    • Specialist in ziekenhuis (ponskaartje)
    • Bij trauma’s: psychiater/GGZ
    • School voor kinderen zoeken
    • School- of lesgeld betalen
    • Kinderbijslag aanvragen
    • Kinderopvang/naschoolse opvang regelen
    • Langs consultatiebureau met kinderen
    • Vaccinaties voor kinderen regelen
    • Taalles en inburgering regelen
    • Meterstanden opnemen en doorgeven
    • Administratie beheren: post begrijpen en rekeningen begrijpen en betalen
    • Kwijtschelding gemeentelijke belastingen aanvragen
    • Vervoer regelen zoals een fiets (fietsles?)
    • Informatie inwinnen over openbaar vervoer/ov-kaart aanschaffen
    • Informatie inwinnen over inzameling vuilnis en recycling
    • Diploma’s laten waarderen
    • Inschrijving UWV regelen
    • Her- of bijscholing regelen
    • Studiefinanciering of tegemoetkoming in studiekosten aanvragen
    • Werkervaring opdoen
    • Paspoort of identiteitsbewijs aanvragen
    • Documenten laten vertalen (bijv. trouwakte of geboortebewijs)

     

  • Filmpje: kijk wat wij doen aan maatschappelijke begeleiding

     

  • Uitnodiging voor wethouders

    De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en VluchtelingenWerk Nederland hebben in april 2013 samen een brief opgesteld. Deze brief is door de VNG aan alle colleges van B&W verstuurd. In deze brief wordt aandacht gevraagd voor het belang van maatschappelijke begeleiding van vluchtelingen in de gemeenten. En ook dat het wenselijk is dat gemeenten het budget van het Rijk aanvullen. Wethouders worden opgeroepen eens een kijkje te nemen in de bijzondere ‘keuken’ van VluchtelingenWerk. Zeker nu de gemeentelijke begroting weer wordt opgesteld, lijkt het een goed moment voor een dergelijk werkbezoek. Download hier de brief (pdf).

Deel dit met anderen